دەرچوونی مەیدانی!

 لەم مانگەدا دەرچونی مەیدانی بۆ موسڵ و کەرکوک دەستی پێکردەوە، دوای نزیکەی شەش مانگ قەدەغەکردنی دەرچونی مەیدانی بەھۆی کۆرۆنا.

لەگەڵ ئەوەی کە پلەی گەرمی لە سەروی پەنجاوەیە و ھەر دەرچونێکمان لە دە کاتژمێر کەمتر نییە، بەڵام ھیوای ئاسایی بونەوەی ژیان ھێزی بەرگەگرتنی گەرمام ئەداتێ.


دەرچونی مەیدانی ھاندەرێکی چێژبەخش و بەرکەوتنی دوبارەی سودمەندان و چالاکی پرۆژەکانمە بەدەر لە شاشەی لاپتۆپەکەم.

دوای ساڵێک و سێ مانگ کارکردن لە ماڵەوە، ھەناسەیەکی دیکە وەردەگرم و بە ھێزێکی دیکەوە جارێکی دیکە دەست پێ ئەکەمەوە.


تێبینی/ھەرچەندە ژەمی یەکەمی پێکوتەی کرۆنام وەرگرتووە، بەڵام ھەر پابەندم بە رێکارەکانی خۆپارێزی. 

نابێت لە گەڕان بوەستین!

١

بەدرێژایی ئەم كتێبە كاتێك بەردەوام و بەردەوام لەسەر ئابوری رۆیشتووم، گەورەترین ترسم ئەوەبووە كە تۆ بە درێژایی كتێبەكە پرسیبێتت، چۆن دەكرێت باوكم منی بە كەسێ لی گۆڕابێت كە گرنگی بە شتەكان دەدات؟

با ئیگۆی بریندارم بخەمەلاوە، ترسەكەم لە نیگەرانییەكی گەورەترەوە سەرچاوە دەگرێت: ئەوەی كە زۆرینەی خەڵكی كاتیان نیە لە كۆمەڵگا ورد ببنەوە. تەنها دەمانەوێت ژیان بگوزەرێنین، لەگەڵ هاورێكانمان دەمە تەقێ بكەین، چێژیش لەو خۆشیانە ببینین كە كۆمەڵگای بە بازاركراوو فەراهەمی دەكات. رەنگە كتێب گەلی لەم جۆرە لە باشترین حاڵەتدا وەك شتێكی ناپەیوەندیدار یان بێزاركەر دەربكەوێت لە خراپترین حاڵەتیشدا وەك بەربەستێك بۆ چێژوەرگرتن لەژیان.

پێم وابێـت دەتوانم بەوە وەڵام بدەمەوە كە كۆمەڵگای بەبازاركراو لە دروستكردنی چێژی رەسەن لاوازە، كۆمەڵگای بەبازاڕكراو لە راستیدا شوێنێكە خاڵییە لە چێژ .



٢

باشترین رێگە بۆبینینی وڵاتەكەت كۆمەڵگەكەت، بینینیەتی لە چاوی بێگانەیەك یان پەنابەرێكەوە.

هەوڵبدە لە مێشكی خۆتدا بۆ شوێنێكی دوورە دەست گەشت بكەیت، نەك لەبەر ئەوەی دەتەوێت جیهانەكەی خۆت بگوازیتەوە، بەڵكو تا بەروونی ببینی جیهانەكەت چییە.

ئەنجامدانی ئەم كارە دەرفەتی ئەوەت پێ‌ دەبەخشێت ئازادی خۆت بپارێزت بۆمانەوەش وەك روحێكی ئازاد ئەوكاتەی گەورەدەبێت و رێی خۆت لە دوونیادا دەدۆزیتەوە، گرنگە كەتۆ پەرە بە ئازادییەكی دەگمەن بەڵام بنەڕەتی بدەیت: ئەو ئازادییەی كە سەرچاوەكەی زانینی چۆنیەتی كاركردنی ئابوری و توانای وەڵامدانەوەی پرسیارە گرنگ و گرانەكەیە: كێ‌ چی دەكات بەرامبەر ئەوانەی لە چواردەورتن و ئەوانی لێت دوورن؟


٣

ئیتر بەسە ! وەك پێویست بەرگەری قسەكانمت گرت . بەو پێیەی بازنەكەمان تەواوكرد، بەگرانەوە بۆ ئەو پرسیارەی كە بۆ هەندێك كەس سامانێكی زۆریان هەیە لە كاتێكدا ئەوانی تر زۆر كەمیان هەیە، دەكرێت بڵێیت كە كاتەكەتم بە فیرۆ داوە . لە وەڵامدا ، ئەم دێڕە لەبەر دڵانەت پێشكەش دەكەم:

نابێت لە گەڕان بوەستین, كۆتایی هەموو گەڕانێكیش گەیشتنەوەیە بە خاڵی دەسپێك و ناسینی شوێنەكەیە بۆ یەكەمین جار.


ئەمە پاشكۆی كتێبی(لە بارەی ئابورییەوە بۆ كچەكەم دەدوێم) لە نوسینی نوسەر و ئابوری ناسی جیهانی (یانیس ڤارۆفاكیس)ە لە لایەن زانا عوسمان كاری وەرگێڕانی بۆ كراوە. ئەم كتێبە بۆ وەڵامدانەوەی پرسیارێكی تارادەیەك سادەی كچەكەیەتی كاتێك لە باوكی دەپرسێت: ھۆكاری ئەم ھەموو نایەكسانییە چییە؟ . كتێبەكە تەنیا لە ماوەی نۆ ڕۆژدا نوسراوە و من وەڵامێكی ئێجگار گەوەرەم تیابینی، تەنیا ویستم ئەم چەند دێڕەتان لەگەڵ بەش بكەم.


تكایە ئەم كتێبە پێشكەشی كچەكانتان بكەن. 


ئەو ئەركانەی لە 8ی مارسدا رووبەڕوومان دەبێتەوە؟ هەڵوێست عبداللە كەریم


لە كاتێكدا ڕێكخراوی نەتەوەیەكگرتووەكان بۆ ئەمساڵ لە ژێر دروشمی (ژنان لە ڕابەرایەتیدا ئایندەیەكی یەكسان بەدی دەهێنن، لە جیهانی ئاوێتە بوو بە ڤایرۆسی كۆرۆنا)، یادی ڕۆژی جیهانی ژنان دەكاتەوە. ئەمرۆ چەندین پرسی تازە لەسەردەمی جیهانی گیرۆدە  بە كرۆنا  وەك ئەركی بزووتنەوەی فیمنستی لە ئاستی ناوەخۆیی و جیهانی خۆی فەرز دەكات.

هەرچەندە شێوەی یادكردنەوەی 8ی مارس بەجۆرێك لە جۆرەكان خەریكە دابماڵدرێت لە جەوهەرو ریشە مێژووییەكەی كە رۆژی بەرەنگاری و رژانە سەر شەقام و پێداچوونەوە بە ئەرك رۆڵی ژنان و بزووتنەوەی فیمینستییەكانە، بەڵام خەریكە پرسی ژن كورتبكرێتە لە یەك رۆژ و ئەو رۆژەش وەك بۆنەیەكی نمایشكاری لە گۆرینەوەی گوڵ و لەبەركردنی جلی ئاڵ و واڵا و پەیامی پیرۆزبایی بچوكبكرێتەوە كە ئەمەش دابڕاو نییە لە كاریگەری عقلیەتی لیبراڵی لەسەر كۆمەڵگاو ناوچەكە بە گشتی  بۆ ونكردن و لە بیركردنی جەوهەری پرسە گرنگەكانی كۆمەڵگا. 




لەسەر  ئاستی ناوەخۆیی و لە یادی  8ی مارسدا چەند ئەركێك وەك كاری لە پێشینەیی و ئەمرۆمان دێتە پێش كە بە شێكی پەیوەندی بە تایبەتمەندی دۆخی ناوخۆیی كۆمەڵگاكەمان و  رەگەزی مێینە هەیە بەشێكی دیكەشی پەیوەندیدارە بە پرسی ژن وەك پرسێكی جیهانی.  


- جگە لە بەردەوامی تێكۆشانمان لە رووبەروو بونەوەی ئەو ژینگەیەی نایەكسانی و جیاوازی رەگەزی و جێندەری  دروستكردووە، بەهێزكردنی بزووتنەوەی فیمینستی لە میانەی رۆڵگێرانیەتی لە واقعی ئەمرۆی ژیان و پرسە تازەكان، روو بەروو بونەوەی پەتای كرۆنا و لێكەوتەكانی لە ئاستی پەتاكەو ژیانی ئابوری و كۆمەڵایەتی و سیاسی، تەنانەت لە ئاستی بەرز بوونەوەی رێژەی توندوتیژییەكانیش بەهۆی 

كەرەنتینەوە. 


- لەسەر ئاستی كوردستان بەرز كردنەوەی ئاستی بەشداری سیاسی ژنان و ژنانی سەركردە وەك  بۆتە دروشمی جیهانی نەتەوە یەكگرتوەكانیش بابەتێكی گرنگە، ئەوەش لە رێگای بەردەوامی و بەرزكردنەوەی رێژەی كۆتا لە ناو دەسەڵاتەكانی هەرێم و پارتە سیاسیەكان هاوكات بوونی سیاسەتی گەشەپێدانە، وەك لایەنێكی گرێدراو  لە ئامانجی كۆتا كە  ئێمە تەنیا لە ئاستی چەندایەتی مامەڵەمان لەگەڵ كۆتا كردووە نەك چۆنیایەتی و بەدیهێنانی ئامانجی  گەشەپێدانی مرۆیی بەردەوام . Sustainable Development Goal .   


- چارەسەر كردنی پرسی جینۆسایدی ژنانی ئێزیدی و  لێكەوتەكانی .

- بەردەوامی لە گۆرینی سیستەمی پەروەردەو نەهێشتنی ئەقڵیەتی پیاوسالاری لەناو سیستەمی پەروەردە و خێزانەكانماندا . 

- گۆرانكاریكردن لە یاسای باری كەسێتی بە ئاراستەی قەدەغەكردنی تەواوەتی فرەژنی و یەكسانكردنی ژن  و پیاو لە 

میراتدا . 

- جێ‌ بەجێ‌ كردنی یاسای توندوتیژی خێزانی و یاساكانی تری پەیوەست بە ژنان. 

 دابینكردنی هەلی كارو بیمە كۆمەڵایەتییەكان و دەستكاریكردنی ژینگەی كارو رێكخستنی چوارچێوەی یاسایی و واقعیی ژینگەی هێزی كاری ژنان كە بە پێی دواین راپرسی زۆرینەی هێزی كاری ژنان دەڵێن :رووبەرووی هەراسانكردن و  
توندوتیژی دەبینەوە. 

- دانانی سیاسەتێكی نیشتمانی بە بەشداری فراوانی ئەوانەی بەشێكن لە هێزەكانی گۆرانكاری كۆمەڵایەتی و هێنانەدی یەكسانی بۆ بەدیهێنانی ئەم ئامانجانەی سەرەوە بابەتێكی گرنگەو دواخستن هەڵناگرێت .

ژنان لە ڕابەرایەتیدا، یەكسانی ڕەگەزی تاساڵی ٢٠٣٠


ڕێكخراوی #نەتەوەیەكگرتووەكان بۆ ئەمساڵ لە ژێر دروشمی (ژنان لە ڕابەرایەتیدا ئایندەیەكی یەكسان بەدی دەهێنن، لە جیهانی ئاوێتە بوو بە ڤایرۆسی كۆرۆنا)، یادی ڕۆژی جیهانی ژنان دەكاتەوە.

-ڕۆژی #جیهانی ژنان ڕۆژێكە بۆ وەبیرهێنانەوەی تێكۆشان و خەباتی ژنانی كرێكاری ناو كارگەكان، ڕۆژێكە بۆ ڕێزگرتن و شانازیكردن بە فیمینست، ژنان و پیاوانی ئازادیخواز كە بۆ یەكسانی نێوان هەردوو ڕەگەز تێكۆشاون.



-لە ساڵی ٢٠١٥ ، ١٩٣ وڵاتی ئەندامی نەتەوە یەكگرتووەكان گەیشتنە ئەو بڕوایەی كە ئەوان دەتوانن جیهان بگۆڕن بۆ جیهانێكی باشتر، لە رێگای دیاریكردنی ١٧ ئامانج بۆ بەدەستهێنانی ئەو جیهانە تا ساڵی ٢٠٣٠.

ئەو ئامانجانە بانگەوازێكی جیهانی بوو بۆ كۆتایهێنان بە هەژاری، پاراستنی هەسارەكەمان و بەدەستهێنانی ئاشتی بۆ هەموو خەلك و ناویان لێ نا (ئامانجی گەشەپێدانی بەردەوام) Sustainable Development Goal .


ئەو ١٧ ئامانجە بەهاوكاری لە نێوان حكومەت، دام و دەزگای میدیایی، كەرتی تایبەت، پەروەردە و خوێندنی باڵا و ڕێكخراوی ناحكومی بەدەست دێت.


-عێراق بۆ یەكەم جار و لە ساڵی ٢٠١٩ پێداچونەوەیەكی نیشتمانی بۆ ئامانجی گەشەپێدانی بەردەوام كرد و دواتر روئیای خۆی بۆ ٢٠٣٠ لەسەر بنەمای ئەو ١٧ ئامانجە بەم شێوەیە دیاریكرد.

بەھێزكردن/بەتواناكردنی خەڵك لە وڵاتێك كە ئاسایشی تێدا بەرقەرار بێت، بەدەستھێنانی كۆمەڵگەیەكی یەكگرتو لەگەڵ بوونی سەرچاوەی ئابوری جیاواز، پاراستنی ژینگە، دادپەروەری و حوكومڕانییەكی رەشید.


-یەكسانی ڕەگەزی-جێندەری یەكێكە لەو ١٧ ئامانجەی نەتەوەیەكگرتووەكان، كە پێویستە تا ساڵی ٢٠٣٠ بەدەست بێت.


بەڵام!


جیهان دەستكەوتی چاوەڕوانەكراو و پێشبینی نەكراویان بەدەستهێنا، بەڵام هیچ وڵاتێك یەكسانی ڕەگەزی بەدەست نەهێناوە.

پەنجا ساڵ لەمەوبەر ، ئێمە لەسەر مانگ نیشتینەوە، لە دەیەی ڕابوردودا نەژادی نوێی مرۆڤمان دۆزییەوە و بۆ یەكەمجاریش وێنەی كونە ڕەشەكانمان گرت.

لە ئێستەدا یاسا ڕێگا لە ٢.٧ بلێۆن ژن دەگرێت كە هەمان دەرفەتی یەكسانی كاری وەك پیاو بەدەست بھێنێت.

تا ساڵی ٢٠١٩ كەمتر لە سەدا ٢٥ ی پەرلەمانتارەكان ژنن، هێشتا لە سێ ژن یەكێكیان ئەزمونی توندوتیژی لەسەر بنەمای جێندەری ئەكەن. 


هەڵگرتنی کەرەنتینە!

 لە مانگی سێی ساڵی پارەوە و دوای ١١ مانگ و ٥ ڕۆژ كاركردن لە ماڵەوە-ۆركین فرەم ھۆم یان ئۆنلاین- ئەمڕۆ بۆ یەكەم جار ڕێگەمان پێدرا كە لە ئۆفیس دەست بەكاركردن بكەینەوە. كاركردن بەشێوەی ئۆنلاین وزە و كاتێكی زۆری پێویستە چونكە وا پێویست ئەكات كارەكانت لە چوارچێوەی كارێكی بە كۆمەڵ و ڕوو بە ڕوو كاركردن لەگەل كارمەندانی ھاوڕێت بخەیتە نێو چوارچێوەی ئیمەیڵی كورت و پوخت، كۆبونەوەی زۆر، بەكارھێنانی شاشەی لاپتۆپ بۆ ڕونكردنەوە ئەو بابەتانەی كە پێویستە، خوێندنەوە و چێككردنی ڕاپۆرت و بەڵگەنامەكان بە شێوەی ئەلكترۆنیی.



ھەربۆیە ئەمڕۆ كە ڕوو بە ڕوو لەگەڵ كارمەندەكان گفتوگۆم ئەكرد و ڕاپۆرت و داتاكان لە بەردەستماندا بوو ھەستێكی سەیرم ھەبوو بوو ھەر وەك ئەوەی ھەرگیز من بەو شێوەیە كارم نەكردبێت.


ئەم ١١ مانگە، ٥ ڕۆژ لە ھەفتەیەكدا، ھەڕ ڕۆژێك زیاتر لە ٩ كاتژمێر ھەندێ جار ١٠ كاتژمێر بەرامبەر شاشەی لاپتۆپێك دانیشتووم و پرۆژە و پەیوەندییەكانم لە ڕێگەی ئەو شاشەیە و مۆبایلەكەمەوە بەڕێوەبردووە.


لەسەرەتادا ئاسودە بووم لەگەڵ ئەم شێوازە نوێیە لە كاركردن بەڵام درێژە كێشانی زۆر بێزاری كردم. لە ئێستەشدا بەشێوەیەك پەیوەست بووم بە ماڵەوە كە گەڕانەوە بۆ كاركردن لە ئۆفیس پێویستی بە ڕاھاتنەوە ھەیە.


ۆركین فرەم ھۆم، ئەزمونێكی تایبەت لە ھەمان كاتدا تاقەپڕوكێن بوو. 

بابەتەکان

بودا و پەرستگەکانی!

*پەرستگای کەک لۆک سی گەورەترین پەرستگای بوداییە لە مالیزیا و یەکێکە لە گرنگترین شوێنە پیرۆزەکانی بودا لە باشوری ڕۆژهەڵاتی ئاسیا، هەموو ساڵێک...