The Food You Eat Is Poisoned: Decolonizing Agriculture and Reviving Ecological Knowledge in Kurdistan

Farming in the mountains and plains of Kurdistan has always been more than a way to feed families; it is a way of life, a form of resistance, a connection to land holding deep memory. Long before industrial agriculture and state borders divided the region, Kurdish women cultivated a system of care that nourished both people and nature. Today, following decades of colonization, war, and environmental destruction, communities of Southern Kurdistan are reclaiming that legacy through an agroecology movement that links food sovereignty with freedom, Azadî.

One expression of this movement is the work of the Slemani-based Azadbun Organization, which has been exposing ecological and social costs of chemical agriculture. Its awareness campaign and newly published book, both titled 'The Food You Eat Is Poisoned', have inspired public discussion of the urgency needed to rebuild sustainable, community-based farming based on Kurdish ecological knowledge.





Colonialism, Division, and the Poisoning of the Land

The story of Kurdish agriculture cannot be separated from the story of colonization. At the beginning of the 20th century, two consecutive treaties—the Treaty of Sèvres in 1920 and the Treaty of Lausanne in 1923 divided Kurdistan among four modern states: Turkey, Iraq, Iran, and Syria. This partition not only erased political autonomy but also disrupted traditional forms of self-sufficiency.

Colonial powers imposed centralized economies and new borders that criminalized cross-border trade and movement. In turn, industrial agriculture supported by foreign governments and corporations began to replace local farming systems. Machinery, chemical fertilizers, and imported seeds were promoted as signs of “modernization.” Yet in practice, they deepened dependency and degraded the environment.

Thus, women, once the custodians of seeds, soil, and biodiversity, were driven out of the decision-making process. They were reduced either to wage labor or unpaid labor within a system designed to extract both labor and fertility from land and from women’s bodies alike. This double domination of nature and women is what ecofeminism identifies as the root of today’s global ecological crisis. As Vandana Shiva reminds us, “The violence of development and growth is connected to the violence against women.”


Here, 'poisoning of food' carries both the literal and symbolic meanings: an ecological wound and a colonial legacy.




Women, Land, and Ecological Memory

For millennia, Kurdish women were the heart of agriculture in their communities. They saved seeds, knew what plants were good for healing, and collectively organized farming practices to balance production with care. Their agricultural knowledge was not simply technical; it was thoroughly cultural, spiritual, and ecological.

In Kurdish society, this connection between women and the land was rooted in generations of lived experience. It was learned and passed on from generation to generation as an ecological ethic shared by the community. Their long history of knowledge and responsibility demonstrates how community survival and environmental care were one and the same.

Seen from this perspective, healing the land is also healing the community. Rebuilding agroecology in Kurdistan therefore becomes a decolonial act: a way of reclaiming knowledge, identity, and autonomy from systems that have sought to erase them.


Azadbun and The Food You Eat Is Poisoned Campaign

In 2024, the Azadbun Organization conducted an awareness campaign under the slogan 'The Food You Eat Is Poisoned'. The beginning point of the campaign was a very simple and unsettling message: much of the food consumed in the Kurdistan Region today is contaminated—chemically, economically, and politically.

The campaign exposed how chemical fertilizers, pesticides, and genetically modified crops have become pervasive in the region's farming systems. Decades of unregulated imports and profit-driven agricultural policies have left soils depleted, rivers polluted, and farmers trapped in cycles of debt, while consumers are facing increasing rates of cancer, hormonal disorders, and other chronic diseases linked to food toxicity.

But Azadbun sought not only to expose such harms but also to point out alternatives. It brought farmers, students, and local communities together to discuss the principles of ecological farming, natural pest control, and local seed revival. It encouraged people to see food not as a commodity but as a shared cultural and ecological responsibility.

After the campaign, Azadbun collected the articles, testimonies, and studies into a book titled 'The Food You Eat Is Poisoned', which is now used in seminars throughout the Kurdistan Region. The book has become both an educational resource and a rallying point for a growing agroecology movement.

These public seminars, held in Slemani and surrounding districts, bring farmers and residents together to share experiences with land degradation, seed loss, and food insecurity, but also point out stories of resilience: farmers returning to organic practices, women with their community gardens, and young activists who link environmental justice with social freedom.

Thus, the campaign has turned awareness into action in a collective manner, filling up the gap between critique and practice.



Agroecology as Resistance

The work of Azadbun thus resonates with global movements for food sovereignty and environmental justice. Agroecology, as practiced by Kurdish communities, is not just a matter of sustainable farming techniques but of reclaiming autonomy over the most basic elements of life: food, water, and land.

As one local farmer put it during a workshop:

“When we stop buying seeds from corporations, we start freeing ourselves from dependency. When we protect the soil, we protect our own bodies.”

This philosophy echoes the insights of ecofeminists such as Maria Mies, who maintained that capitalist patriarchy relies on invisible, unremunerated, and exploited labor-both from women and from the Earth. In the Kurdish context, these dynamics are further exacerbated through ongoing militarization and occupation, which weaponize ecological destruction to quell movements of autonomy.

Yet in the midst of these pressures, the Kurdish ecological movement grows: in local seed-exchange initiatives; organic farming cooperatives; community-led environmental education. These are all pieces in a holistic vision: that true freedom-Azadî-must include freedom for Earth.


Reconnecting Food, Freedom, and Future

Industrial agriculture claims to feed the world, yet it has destroyed 75% of natural resources while producing just about 25% of the world's food. It displaces small farmers, erases biodiversity, and locks entire societies into globalized systems of dependency.

By contrast, agroecology, informed by local knowledge and collective responsibility, builds abundance through diversity. It restores soil health, revitalizes rural economies, and strengthens cultural identity.

In Kurdistan, this movement holds a deeper significance: an act of survival on landscapes scarred by political division and ecological exploitation. It is through agroecology that Kurdish communities are reclaiming not only the regeneration of land but also the right to exist on their own terms. Azadbun's campaign, and the book, and community projects invariably prove that this change starts with an awareness that must be cultivated further in practice. Every organic field is a part of the vast struggle for justice, every revived seed, every meal shared.


A Call for International Solidarity

The challenges here in Kurdistan—chemical dependency, land dispossession, water theft—are not unique. They are symptoms of a global food system built on inequality and exploitation. But the responses emerging here — community education, women-led agro-ecology, and local autonomy — offer lessons for the world. Linking Kurdish struggles to global movements for food sovereignty, we build bridges of solidarity across borders. The call of 'The Food You Eat Is Poisoned' brings us to realize that we are all touched by the same industrial system — and healing must be collective. Azadbun collaborates with anyone who wants to learn, support local efforts, or share his knowledge. And in the words of the Kurdish proverb: 'The seed of freedom grows only in shared soil'.


Their article originally published by : https://www.localfutures.org/the-food-you-eat-is-poisoned/ 

Also in below website:

1- https://jineoloji.eu/en/2025/12/11/the-food-you-eat-is-poisoned-decolonizing-agriculture-and-reviving-ecological-knowledge-in-kurdistan/ 

2- https://radicalecologicaldemocracy.org/the-food-you-eat-is-poisoned-decolonizing-agriculture-and-reviving-ecological-knowledge-in-kurdistan/ 

3- https://www.resilience.org/stories/2025-11-07/the-food-you-eat-is-poisoned-decolonizing-agriculture-and-reviving-ecological-knowledge-in-kurdistan/


چیتر بەنداو لە میزۆپۆتامیا دروست نەکرێت

من ناوم هەڵوێستە، ئیکۆ-فێمینیستم و بەرێوبەری ڕێکخراوی ئازادبوونم، لە باشوری کوردستانەوە بەشداریم کردووە.




دوێنێ گروپێکمان دروست کرد بۆ کارکرن دژ بە دروستکردنی بەنداوەکان، خەڵک ئەپرسن بۆچی ئیکۆفیمینستەکان دژی دروستکردنی بەنداون؟

ئێمە بڕوامان وایە بەنداوەکان هەوڵێکن بۆ زاڵبوون بەسەرسروشت، دیسپلینکردنی سەرچاوەکانی لە نێوانیاندا ڕووبارەکان. زۆرجار بەنداو بە پاساوی گەشەپێدان و پێشکەوتنەوە دروست ئەکرێت، بەڵام من دەڵێم ئەم مۆدێلە لە گەشەپێدان بۆ رەتاندنی ڕووبارەکانە، بە زیهنییەتی داگیرکاری و سەپاندنی بنەمای باڵادەستی پیاوسالارییەوە کاردەکات. بەنداو بەشێکە لە پڕۆژەی پیاوسالاری، گەشەسەندنی سەرمایەداری کە سەرچاوە سروشتییەکان و روبارەکان دەکاتە کاڵا، خەڵک و بەتایبەت ژنان پەراوێزدەخات.

بەنداو بۆ خەڵک دروست نەکراوە، بەنداو بۆ مەبەستی پیشەسازیگەرایی و بازرگانی دروستکراوە.

ئێمە وەک ئیکۆ-فێمینیستەکان داوای بەڕێوەبردنی ئاو دەکەین لەسەر بنەمای دادپەروەری ئیکۆلۆژی بۆ هەموومان لە میزۆپۆتامیا.

 بە ڕێزەوە داوا لە هەموومان و ڕێکخەران دەکەم داوای راگرتنی دروستکردنی بەنداو بکرێت لە میزۆپۆتامیا، من داکۆکی لەم داوایەی خۆم ئەکەم، داوا لە هەمووتان دەکەم بۆ ئەوەی دەنگمان بەرز بکەینەوە پێکەوە داوای ئەوە بکەین کە چیتر بەنداو لە میزۆپۆتامیا دروست نەکرێت.

 زۆر سوپاس


بەستەری بەشدارییەکە لە کەناڵی یوتیوبی هەڵوێست بەردەستە.


ر ۆژی دووەم/دووەم کۆربەندی ئاوی میزۆپۆتامیا


پێشکەشکردنی بابەتێک بەناونیشانی: رۆڵی ژنان و کۆمەڵگە خۆجێییەکان بۆ بنیاتنانی هاودەنگی ئاو لە میزۆپۆتامیادا...



چەند خاڵێک لێرەدەنوسم دەربارەی بابەتەکە:

*ڕووبارەکانی میزۆپۆتامیا هەزاران ساڵە شارستانیەت و کولتوور و کۆمەڵگایان بنیاتناوە، بەڵام لە ڕێگەی دروستکردنی بەنداو، دەستبەسەراگرتنی سەرچاوەکانی ئاو، روبارەکان پارچە پارچە کران. 

*دیپلۆماسی دەوڵەت نەتەوە لە ئەنقەرە، بەغدا، دیمەشق و تاران شکستی هێناوە، ئەوان لە ژورە داخراوەکاندا ئاو وەک چەکی ئیکۆلۆژی بۆ سرینەوەی مێژوو، لە ناوبردنی ئیکۆسیستەم، گۆڕانی دیمۆگرافی و لە ناوبردن دژ بە کورد 

بەکاردەهێنن. نموونەی حەسەنکیف و دەریاچەی ورمێ و گەلێکی دی. 

*بۆیە ئەمرۆ لە بابەتەکەمدا لە هەمووانم پرسی: هاوپشتی و هاودەنگی بۆ روبارەکان لە میزۆپۆتامیا چۆن بنیات دەنرێت  ئەگەر لە خەڵکەوە بە تایبەتی لە ژنانەوە، دەست پێبکەین نەک لە دەوڵەتەکانەوە؟

*دیپلۆماسی دەوڵەتان پیاوسالارانە بووە هەبۆیە پلەبەندی دروستکردووە و دەرئەنجامی ئەوەش ڕووبارەکان وەک موڵکێک مامەڵەی لەگەڵ کراوە بۆ دابەشکردن و شەری تایبەت بەکارهاتووە، نەک وەک سیستەمی ژیانی هاوبەش بۆ گەلانی میزۆپۆتامیا.

*هەربۆیە لە دیدی ئیکۆفیمینزمەوە چەندن پێشنیارمان خستەڕوو بۆ کارکردن و زۆربەی بەشداربووان پێشوازییان لەم بابەتە کرد، پرسیاری زۆریان دەربارەی ئیکۆفیمینزم کرد.

*خۆشبەختانە هەر هەمان رۆژ و لە بەشی دووەمی بەرنامەکاندا، گروپێکی ئیکۆفیمینیزم دروستکرا تا ژنان لەسەر ئاستی رۆژهەڵاتی ناوەراست و جیهان بۆ پرسی ئاوی میزۆپۆتامیا خەبات بکەن.




لەناوبردنی ئیکۆلۆژی وەک چەکی جەنگ لە سەر ئاستی هەر چوار بەشی کوردستان

رۆژی ١٢ ی تشرینی یەکەم بابەتێکمان بە ناونیشانی (لەناوبردنی ئیکۆلۆژی وەک چەکی جەنگ) بۆ هاوڕێیانمان لە تیمی سی پی تی و شاندی هاوەڵیان کە لەسەر ئاستی نێودەوڵەتی بەشداربوون، پێشکەش کرد. 



بەشێکی کورت لە بابەتەکە لێرە دادەنێم:

*ئەزموونی کورد لە سەرەتاکانی سەدەی بیستدا بە کۆلۆنیالیزم و دابەشبوونی زۆرەملێ لە دوای جەنگی جیهانی یەکەمەوە دەست پێدەکات، پەیمانی لۆزان (١٩٢٣) دابەشکردنی کوردستانی بۆ چوار دەوڵەتی تورکیا، عێراق، ئێران و سوریا چەسپاند و کورد بێ نیشتمان و سەروەری بەجێهێشت. ئەم پارچەپارچەبوونە یەکگرتوویی نەتەوەیی لاواز کرد. دەوڵەتان سیاسەتی ئاسمیلەکردنیان (پاکتاوکردن)، لە دژی کورد سەپاند.

*لە هەژموونی سیاسییەوە بۆ لەناوبردنی خودی خاک، کۆلۆنیالیزم لە سنوورەکاندا نەوەستا بەڵکو  خاک و ئاو و دارستانەکانیشی داگیرکرد و رەتاندنی\ئیستغلالی کردن. هەر بۆیە لەناوبردنی ئیکۆلۆژی لە سەرانسەری هەر چوار پارچە بوو بە چەکی سەرکوتکردن.

*بۆ تێگەیشتن لەم بابەتە، ڕوو لە سێ بیرمەند دەکەین کە ئازادی و خاک و ئیکۆلۆژیایان بەیەکەوە گرێداوە ئەوانیش:

بیرمەندی یەکەم: فرانز فانۆن

فانۆن دەڵێت توندوتیژی داگیرکەر واتە توندوتیژی دژی بە خاکی داگیرکراو. لە کوردستان سوتاندنی گوندکان، بەکارهێنانی کیمیایی، ژێر ئاوکەوتنی  میراتە مێژوویی کورد ئەو تێڕوانینە پشتڕاست دەکەنەوە کە لەناوبردنی ژینگە ڕێگایەکە بۆ لەناوبردنی ئەو خاکەی خەڵک لەسەری دەژین و  پشتی پێدەبەستن.

بیرمەندی دووەم: ڤاندانا شیڤا

 شیڤا تیشک دەخاتە سەر ‘گەشەپێدان’ کە زۆرجار ئیستغلالکردن (رەتاندن) دەمامکدار دەکرێت لە رێی پرۆژەکانی گەشەپێدان و پێشکەوتن. لەکوردستان مێگاپرۆژەی وەک بەنداو و پرۆژە پیشەسازیەکان گوندەکان دەسڕنەوە و فرەچەشنی بایۆلۆژی لە ناو دەبەن و خەڵک ئاوارە دەکەن، ئەمەش بەناوی پێشکەوتنەوە ئەنجام دەدرێت.

بیرمەندی سێیەم: عەبدوڵڵا ئۆجەلان

 ئۆجەلان دیدگایەکی بەرخۆدان پێشکەش دەکات، دیدگایەک کە ئازادی بە ئیکۆلۆژیاوە دەبەستێتەوە. ئەو دەڵێت ئازادی پێویستی بە هاوئاهەنگی لەگەڵ سروشت و دەسەڵاتی بنەمادار بە کۆمەڵگا هەیە. لە ڕۆژاڤا ئەم بیرۆکانە ئیلهامبەخشن بۆ دەستپێشخەرییە ئیکۆلۆژییە ناوخۆییەکان و پێکهاتە دیموکراسیەکان کە پاراستنی ژینگە دەگۆڕن بۆ خودی فۆرمێک لە ئازادی.

*بۆ شیکارییەکانیش ئەنفال و کیمیابارانی هەڵەبجە لە باشور، وشکردنی دەریاچەی ورمێ لە لایەن رژێمی ئێران، حەسەنکێف و بەنداوی ئیلیسۆ لە باکور و بڕینەوە و دزینی دارزەیتوونەکانی عفرینم وەک نموونە باس کرد و لە رێی تیۆرەکانی ئەو سێ بیرمەندەوە شیکاریم بۆ لە ناوبردنی ئیکۆلۆژی کرد.

*سوپاس و پێزانینی زۆر بۆ هاورێیانمان لە سی پی تی، بەردەوام ئامارەکانی پێشێلکاری و لەناوبردنی ژینگە بڵاودەکەنەوە.

*لەم بەستەرەوە بینەر و بیسەری تەواوی بابەتەکە بە: لەناوبردنی ئیکۆلۆژی وەک چەکی جەنگ




 

هێزی ئازادی ناگیهان لە هەر چوارپارچەی کوردستانەوە بە گەردوندا تێدەپەرێت و بە نەزمێکی شعر ئاسا بانگەوازی خودناسینی ژن دەکات.

 Nagîhan Akarsel di 4ê Hezîrana 1977an de li gundê Golyazi yê Cîhanbeyliyê yê Konyayê ji dayik bûye. Hîn di temenê xwe yê biçûk de hişmendiyeke xurt a hişmendî û bîrdoziya jinan pê re çêdibe û bi israr dest bi dibistanê kir. Nagîhan Akarsel ku ji aliyê gundiyên xwe ve wekî  kesayeteke xwedî “hişmendî” dihate nasîn, serdana deverên ku jin lê dicivin dikir, guh dida fikarên wan û sedemên pirsgirêkên ku wan jiyane pê re rû bi rû mane dikirin.



Nagîhan Akarsel di sala 1993yan de bi pûanekî baş beşa rojnamegeriyê li Zanîngeha Gazî ya Enqereyê dixwîne. Ew di sala 2001ê de li Enqereyê tê binçavkirin. Piştî 14 rojan a di bin çavan de, wê dişînin Girtîgeha Ulucanlar a Enqereyê. Piştî 2yemîn danişîna wê, wê dişînin Girtîgeha Amasyayê û pênc salan di zindana Amasyayê de dimîne. Piştî tê berdan û şûn de biryarê dide ku xwendina xwe ya zanîngehê ya ku nîvco hiştibû temam bike û li Zanîngeha Hacettepeyê xebatên akademîk dide meşandin. Ew di sala 2008an de wekî rojnamegerekê li Ajansa Nûçeyan a Dîcleyê (DÎHA) dest bi kar dike. Ew di 2014-2015an de, wek endama fakulteyê li Beşa Jineolojiyê li Zanîngeha Rojava dest bi dersên Jineolojiyê dike. Nagîhan Akarsel di 4ê Cotmeha 2022yan de li Silêmaniyê bi 11 guleyan hate kuştin. Rast e ew hat kuştin lê têkoşîna wê, pênûs û fikrên wê yên jineolojîk di bîra jinên cîhanê de şax vedaye.


‘Nagîhan giringî dida hafizeya mirovên Kurd’


Helwêst Kerîm ku rêvebera saziya “Azadbûn” a li Başûrê Kurdistanê ye û di beşa aboriyê de mastir kiriye her weiha xwendevana doktorayê ya beşa “ekolojî û ekonomiyê” ye der barê jiyana xwe, hevnasîna xwe ya bi Nagîhan Akarsel re, têkoşîna wê û bi taybetî jî di pêşxistina Jineolojiyê de ev tişt anî ziman: “Dewlet ji hêza Nagîhan ditirse, bi 11 fîşekan di nava bajarê Silêmanî, Nagîhan Akarsel qetil kir. Jiyana şehîd Nagîhan xwedî xewn û peyamên mezin bû, lewma jî şehîdbûna wê bû sedema zêdetir nasandina aso û xebata wê. Şehîd Nagîhan wek laş di nava me de nîne, lê belê têkoşîn û peyama wê, proje û xewna wê, şîîr û gotarên wê, roj bi roj tên xwendin û karwana şehîd Nagîhan tijî rêwî dibe. Şehîd Nagîhan giringî dida rola hafizeya mirovê Kurd û rola pergalê analîz dikir ku dijmin dixwaze çawa mirovên Kurd bê hafize bike. Şehîd Nagîhan pir kûr difikirî û dinivîsand. Şehîd Nagîhan demeke kêm bû li Başûr bû, lê herdem di bîranînên me de dimîne û rola wê bilind tê hesibandin. Cara yekem min şehîd Nagîhan li pêşangeha xwebûnê di sala 2021ê de dît, dû re di meha Adara 2022yan de li hola rewşenbîriya Silêmaniyê, min li ser ‘Jina Kurd di nêrîna ekofîmînîzmê de’ semînerek pêşkêş kir û şehîd Nagîhan di wê semînerê de amade bû û destxweşî li min kir, ez gelek pê dilxweş bûm. Dû re bi sedema nivîsên di pirtûka ‘Sedeya 21ê, sedeya jinê ye’ û pirtûka ‘Jinolojîyê’ bêtir aşnayê fikir û ramana wê bûm. Mixabin, wê demê ez li Silêmaniyê nejiyam, di nav me de bû. Piştî kuştina wê, min hewl da ku wê çêtir nas bikim û min pirtûka “Garîda Heqîqat û Gulê Payiz’ xwend. Çembera rastiyê û kulîlka payîzê bi tevahî jiyan û têkoşîna Nagîhanê, rastgoyiya wê bi peyama xwe, dayîna tevahiya jiyana xwe ji bo xewnên xwe wekî helbestvaneke jin a têkoşer, têkoşîna ji bo ku jin xwe nas bikin, çavdêriya xwezayê û hwd. mîtolojiya Kurdî min teşwîq kir ku ez bi berdewamî li nivîs û pirtûkên ku ew beşdarî nivîsandina wan bûye, bigerim. Nagîhan jiyana xwe ji bo avakirin û pêşxistina Navenda Arşîv û Pirtûkxaneyê ya Jinên Kurd terxan kir. Di heman demê de, wê bi rêya qursên perwerdehiyê yên li ser jineolojiyê, ev zanist li Başûrê Kurdistanê belav kir û gihand. Xebata Nagîhan ne tenê ji bo jinan bû, lê di heman demê de mêr jî vexwend, nîqaş kir û perwerdehiya di warê jineolojiyê de dîtin. Şehîd Nagîhan nêzîkî deh salan di zindana dewleta Tirk a faşîst de ma, lê wê zindan veguherand dibistanek ji bo xwenasîn û zanîna jinan. Wê li akademiyek jinan li her çar perçeyên Kurdistanê xizmet dikir, ji ber vê yekê bi tirsonekî bi 11 guleyan ew kuştin. Ez dikarim bibêjim ku têkoşîna wê bê dawî ye. Ez rêzê ji têkoşîna Heval Nagîhan digirim. Bîranîna wê di jiyana me de her tim bilind û zindî ye.”


‘Jineolojî banga vekirî ya Kurdistanê ye’


Xebatakara Jineolojiyê Aynûr Sarica li ser jiyan û xebatên Rojnameger û Lêkolînera Jineolojiyê ya Komîteya Navendî Nagîhan Akarsel wiha axivî: “Hevala Nagîhan ne tenê akademîsyen û nivîskar bû, ji ber ku wê  jiyana xwe bi tevahî ji bo azadiya jinan xerc kir. Wê di nava civaka Kurdistanê û hemû cîhanê de wek deng û mîrateyek jineolojiyê derketibû pêş. Ew li navçeya Silêmaniyê bi 11 guleyan hat qetilkirin. Ev jî nîşaneya vê yekê ye ku jin û zanist hê jî ji hêrs û qirkirina hişmendiya hegemonîk nehatiye parastin. Em dizanin ku hê heta îro, tu adaleteke rastîn di warê hûqûqî de nehatiye kirin. Qirkirina jinan, bi taybetî di bin navê zanist, nivîs û xebatên civakî de dibin hedef. Lewma em wek Jineolojî qetilkirina hevala Nagîhan wek rûmet û mîrasa şopandinê dibînin û herwiha wê her sal zindî dikin. Roja qetilkirina heval Nagîhan ji bo me tenê roja bîranîna şehadetê nîne. Ev roj roja naskirina jiyana wê, nivîsên wê, hêviyên wê û şopandina wê ye. Em roja salvegera heval Nagîhan wisa pênase dikin. Bi vê boneyê em dibînin Jineolojî ne tenê zanista pirtûk û nivîsê ye, Jineolojî zanisteke jiyanê ye. Di vê çarçoveyê de em wek Jineolojî her sal di 4ê Cotmehê de dixwazin bi rêya zanistî û hunerî, bi bernameyên gotûbêj, panelên giştî, lêkolîn û çapa nivîsên wê roja nemiriya wê zindî bikin. Ev roj ji bo me ne tenê roja bîranînê ye, ev ji bo me roja dayîna peyamekê ya ji civakê re ye û em dibêjin: ‘qirkirina jinan qirkirina civakê ye’, lê her kuştina jinekê hem dibe sedema bilindkirina têkoşîna me û hem jî ya zanista jinan Jineolojî jiyana jinan ava dike. Anku em her sal heval Nagîhan bi çavkanî, bi nivîsan û bi hunerê bi bîr tînin. Ji ber vê yekê ji hemû jinan re û taybet jî ji jinên ciwan re banga me ev e: ‘Jineolojî zanista jinan e, lê tenê ji bo jinan çarçoveyek akademîk nîne. Jineolojî zanista azadiya civakî, komelgerî û siyasî ye. Ji hemû jinan em dixwazin ku bixwînin, pirs bikin, bixebitin û beşdarî xebatên lêkolînên jineolojiyê bibin. Her jin dikare bi rûmetî, bi zanîn û li ser şopa jiyana xwe û civaka xwe tesîr bike. Jineolojî banga vekirî ye û ev banga jî ji bo jinên Kurdistanê ye û di heman demê de jî ji bo hemû jinên cîhanê ye jî. Ji ber ku azadiya jinan azadiya hemû civakê ye.”


Nagîhan di bîra gel de bûye xwedî kok

Dîlan Babat ku ji 10 salan zêdetir e di saziyên jinan ên çapemeniya azad de xebat kiriye û hê jî di Ajansa Jinan Jinnewsê de dixebite li ser têkoşîna Nagîhan Akarsel wiha got: “Nagîhan Akarsel têkoşîna di bîra gel de bûye xwedî kok e. Ew ne tenê akademîsyen, nivîskar an rojnamevan e; ew nasnameyek e ku tê de fikirîn û wêrektî digihêjin hev.  Ew hilgirê bîranînan e ku têkoşîna azadiya jinan xistiye navenda jiyana xwe, pênûsa xwe mîna çekekê bi kar aniye, dîrok, zanîn û berxwedana jinên Kurd tomar kiriye. Bê guman derfeta ez wê nas bikim çênebû. Min tenê fersend dît ku ji hevalên ku bi wê re xebitîne û ji çîrokên malbata wê yên ku li Konyayê bûn da ku piştî şehadeta wê çûm, li ser wê bibihîzim, ji ber vê yekê bandora wê li ser min pir kûr e.  Çîroka wê ev yek fêrî min kir; Jiyana Nagîhan Akarsel nîşan dide ku çawa mirovek dikare bi ramanên xwe cîhanê bihejîne. Ji ber vê yekê, her gava ku ez navê wê dibihîzim, tiştek di hundirê min de dest pê dike; divê ez bêtir bixwînim, divê ez bêtir binivîsim, divê ez bêtir bipirsim… Ji ber ku şopandina cihê ku ew rawestiyaye berpirsiyariyekê jî bi xwe re tîne. Nagîhan Akarsel tîne bîra min ku jinbûn ne tenê nasname ye, lê di heman demê de helwesteke polîtîk e jî. Nagîhan Akarsel ne tenê rojnamevanek bû; ew jinek bû ku bi pênûsa xwe li ber xwe da û bi dengê xwe rê li ber vekir. Wek yek ji hilgirên rewşenbîr ên têkoşîna azadiya jinên Kurd, wê şopeke bêhempa ji me re hişt, bi taybetî di warê çapemeniya azad de. Karê ku wê li Silêmaniyê dikir û rêberiya me dikir, ne tenê armanca wê ragihandina nûçeyan bû, lê di heman demê de şahidiya dîrokê jî dikir û rastî eşkere dikir. Nagîhan Akarsel, çapemeniya azad wekî qadeke têkoşîna ji bo rastiyê didît û hemû xebatên wê ji bo ragihandina vê rastiyê bûn. Wê xwe ne tenê wekî keseke bûyeran vediguhezîne, lê di heman demê de weke kirdeyek çalak a veguherîna civakî jî bi cih kir. Bi rojnamegeriya xwe ya ku bal dikişand ser jinan, ew bû dengê jinên Kurd. Xwendinên wê yên di warê jîneolojiyê de ew ne tenê kir rojnamevan, lê di heman demê de ew kir bîrmend û akademîsyenek jî. Helwesta wê ya ku ligel di rewşek zext, gef û sansurê de jî paşve gav neavêt, careke din bi awayekî zelal nîşanê me da ku çapemeniya azad tê çi wateyê. Qetilkirina wê her wiha nîşan da rastiyek ku tê bêdengkirin çiqas bi bandor e. Ji ber ku ez dikarim bibêjim Nagîhan Akarsel kesek bîranînê ye ku ne tenê bi helwesta xwe, lê di heman demê de bi şehrezayiya xwe, perspektîfa xwe ya li ser jinan, perspektîfa xwe ya li ser jiyanê ji perspektîfek cûda û vegotinên xwe jî tirsên hikûmetê dixe ber pirsan. Îro li çar aliyê cîhanê deng bilind dibe; jin azadî, wekhevî û edaletê dixwazin. Bi salan e, hişmendiya serdest a mêran hewl daye sînoran xêz bike û me bêdeng bike. Lê tevî vê yekê jî me dengê xwe li her derê bilind kir. Ji ber ku di hundirê me de hêzek heye ku me bi nifşan hilgirtiye, mîna hêza di hundirê Nagîhan Akarsel de.  Di demên herî tarî de jî, em dikarin ji bo hevdu wekî ronahiyekê bimînin. Ji ber vê yekê heqîqeta rojnamegeriya rast û têkoşîna ji bo rastiyê her tim bilind bûye û wê bilind bimîne. Lê tevî van berdêlan jî, rastî her tim rêberiya me dike. Ji ber ku em pêşeroj in û em jin, xwedî hêz û têkoşîna ji bo ji nû ve nivîsandina vê pêşerojê ne.”

بابەتەکان

ڕۆژی جیهانی پاراستنی سروشت🌻

ڕۆژی جیهانی پاراستنی سروشت بۆ پابەندبوونی زیاتری ئێمەیە بۆ پاراستنی دارستان، ئاو و گیانلەبەران هاوکات بەرەنگاری ئەو سیستەمانەی کە سروشت، ژن ...